Από το 2024 έχει αρχίσει να προετοιμάζεται το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Τ.Π.Σ) Πάρου που θα αντικαταστήσει το ισχύον από το 2012 Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Γ.Π.Σ), καθορίζοντας σε μεγάλο βαθμό την πορεία του νησιού για τα επόμενα ίσως και 30 χρόνια. Αναμένεται λοιπόν τους επόμενους μήνες να ‘ανοίξει’ η διαδικτυακή δημόσια διαβούλευση για το νέο αυτό Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, στην οποία οποιοδήποτε πολίτης ή φορέας μπορεί να διατυπώσει τη γνώμη του.
Η εκπόνηση του Τ.Π.Σ έχει ανατεθεί από το Υπουργείο στη μελετητική εταιρεία “Σαμαράς Α.Ε’’, μαζί με κάποιες κατευθύνσεις για τον τρόπο με τον οποίο το Υπουργείο επιθυμεί να κινηθεί ο πολεοδομικός σχεδιασμός του νησιού μας. Ωστόσο, μια από τις βασικότερες αρχές της επιστήμης της χωροταξίας, είναι η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στις αποφάσεις που προηγούνται του τελικού σχεδιασμού. Μια αρχή, που η πολιτεία φαίνεται να λαμβάνει υπόψη της μόνο τυπικά [1], αλλά η Κίνηση Πολτών Πάρου θεωρεί καίρια.
Στην Κίνηση Πολιτών Πάρου έχουμε πάρει πολύ σοβαρά υπόψη μας τις συζητήσεις (ημερίδες, εργαστήρια, παρουσιάσεις) που διοργανώθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια από σημαντικούς συλλόγους του νησιού και μας έφεραν σε επαφή με ειδικούς επιστήμονες που κατέθεσαν τις απόψεις τους για ένα πραγματικά βιώσιμο σχεδιασμό του μέλλοντος του νησιού. Συνδυάζοντας την ειδικευμένη γνώση με την δική μας εμπειρία ως κατοίκων και πολιτών της Πάρου έχουμε διαμορφώσει προτάσεις – θέσεις για τον Πολεοδομικό Σχεδιασμό της Πάρου που βρίσκονται στον αντίποδα της κρατούσας κυβερνητικής πολιτικής για την “αξιοποίηση” των νησιών μας, τις έχουμε δημοσιεύσει και τις έχουμε κοινοποιήσει στην Μελετητική Εταιρεία, αλλά και σε πολιτικούς παράγοντες που σχετίζονται με το θέμα) Υπουργείο, Βουλευτές Κυκλάδων, κ.α
Ένα από τα καίρια σημεία της παρέμβασής μας αφορά φυσικά την αντίθεσή μας στην περαιτέρω μεγέθυνση της τουριστικής προσέλευσης στην Πάρο. Σε πλήρη αντίθεση με την μελετητική εταιρεία, αντιπροτείνουμε και διεκδικούμε την πλήρη απαγόρευση νέων τουριστικών κλινών στο νησί.
Στην παρουσίαση της πρώτης φάσης του σχεδιασμού, που έγινε στο Δημοτικό Συμβούλιο της Πάρου από την “Σαμαράς Α.Ε” διατυπώθηκε προφορικά από τον μελετητή η πρόταση να επιτραπούν στην Πάρο ξενοδοχεία δυναμικότητας έως 100 κλινών, ανατρέποντας το όριο των 80 κλινών που είναι αυτή τη στιγμή το ανώτατο επιτρεπόμενο σύμφωνα με το Γ.Π.Σ του 2012. Εμείς θεωρούμε επιβεβλημένο ακριβώς το αντίθετο: Καμία νέα κλίνη.
Ο σημερινός συνολικός αριθμός κλινών στην Πάρο είναι υπερεπαρκής για να φιλοξενήσει έναν μεγάλο και οριακά ανεκτό αριθμό επισκεπτών και η επιπλέον προσφορά τουριστικών κλινών θα επιβαρύνει αντί να ωφελήσει και το φυσικό περιβάλλον και τις υποδομές του νησιού, αλλά και το ίδιο το μέλλον του τουρισμού στο νησί μας. Παίρνοντας μάλιστα υπόψη μας την γενικότερη τεράστια διείσδυση μεγάλων ξενοδοχειακών εταιρειών στην τουριστική αγορά της Πάρου που παρατηρείται την τελευταία δεκαετία, θεωρούμε αναπόφευκτο ότι η κατασκευή και λειτουργία περισσότερων ξενοδοχείων θα δημιουργήσει δυναμικές που βαθμιαία θα εξαφανίσουν τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες και τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που αυτή τη στιγμή βιοπορίζονται από τον τουρισμό. Το ίδιο ισχύει για τις επιπλέον κλίνες που διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση που ήδη είναι υπερβολικά πολλές.
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν στην Πάρο περίπου 140 μικρές και μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, ενώ αρκετές ακόμα ετοιμάζονται να λειτουργήσουν σύντομα. Επίσης υπάρχουν αρκετά συγκροτήματα ενοικιαζομένων δωματίων, ενώ την τελευταία δεκαετία έχουν προστεθεί εκατοντάδες κατοικίες που ενοικιάζονται με βραχυχρόνια μίσθωση. Αθροίζοντας όλα αυτά, προκύπτει ότι η Πάρος μπορεί να φιλοξενεί περίπου 40 με 50 χιλιάδες άτομα κάθε βράδυ.
Όπως γνωρίζουμε ήδη πολύ καλά όσοι κατοικούμε στο νησί, ήδη ο αριθμός των επισκεπτών είναι οριακά ανεκτός. Οι τεράστιες δυσκολίες στην ικανοποιητική διαχείριση των απορριμάτων, η καλοκαιρινή κυκλοφορική συμφόρηση, η ανεπάρκεια των χώρων για στάθμευση, οι τεράστιες πιέσεις στην υδατική επάρκεια, οι μεγάλες πιέσεις στον αναγκαίο και πολύτιμο πρωτογενή τομέα, κραυγάζουν για την υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας. Οποιοσδήποτε επιπλέον υποδομές για την εξυπηρέτηση περισσότερων επισκεπτών (αφαλατώσεις, δρόμοι, λιμάνια, αεροδρόμιο) θα επιφέρουν ακόμα μεγαλύτερη φόρτο όχι μόνο στο ήδη απειλούμενο φυσικό περιβάλλον, αλλά και στην καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων και των επισκεπτών .
Για να επιτύχουμε ποιό άραγε όφελος για την τοπική κοινωνία και το μέλλον του νησιού μας?
- Είναι σαφές και προφανές ότι τα κέρδη από τις μεγάλες και πολυτελείς τουριστικές επιχειρήσεις στο μέγιστο μέρος τους συμβάλλουν στην κερδοφορία των εταιρειών που τα διαχειρίζονται και ελάχιστο μόνο μέρος τους διαχέεται στο επίπεδο της τοπικής οικονομικής ζωής.
- Ταυτόχρονα, οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, είτε κατά τη διάρκεια της κατασκευής, είτε για την στελέχωση και λειτουργία των τουριστικών μονάδων, έχουν ήδη υπερκαλύψει την εντόπια προσφορά εργασίας. Η αύξηση των θέσεων εργασίας στον τουριστικό κλάδο καλύπτεται ήδη από προσωπικό που έρχεται στο νησί γι αυτό το σκοπό, αυξάνοντας περαιτέρω την εποχιακή ζήτηση για στέγαση, πράγμα που δεν συνιστά όφελος για ένα νησί που ήδη δυσκολεύεται να στεγάσει τους αναγκαίους δημόσιους υπαλλήλους, όπως είναι οι εκπαιδευτικοί και οι γιατροί.
- Στον τομέα της ενοικίασης τροχοφόρων, μόνο τα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα που κινούνται και σταθμεύουν στο νησί πλησιάζουν τον αριθμό των 10.000, ενώ ήδη δραστηριοποιούνται έντονα (και κερδοφορούν αντίστοιχα), μεγάλες εταιρείες που δεν ανήκουν σε ντόπιους επιχειρηματίες, δημιουργώντας έτσι μιαν ανταγωνιστική προς την εντόπια επιχειρηματικότητα συνθήκη, που είναι ιδιαίτερα αμφίβολο αν πρόκειται να επιτρέψει την μακροημέρευση των μικρών επιχειρηματιών του χώρου, πέραν της τεράστιας επιβάρυνση του νησιού, τόσο από άποψη κυκλοφοριακή όσο και αισθητική.
Συνεπώς, ακόμα και με όρους καθαρά οικονομικού οφέλους, η περαιτέρω μεγέθυνση της τουριστικής προσέλευσης, όχι μόνο δεν είναι αναγκαία, αλλά κινδυνεύει να αποβεί και καταστροφική, ακόμα και για όσους από τους νόμιμους κατοίκους έχουν ως τώρα ωφεληθεί από αυτήν είτε ως επιχειρηματίες είτε ως εργαζόμενοι.
Η τουριστική μεγέθυνση μέχρι και λίγες δεκαετίες πριν, πράγματι λειτούργησε ως ευλογία για τον τόπο, δίνοντας τη δυνατότητα στην φτωχική αγροτική οικονομία της Πάρου να αναπνεύσει. Όμως αυτή τη στιγμή, η περαιτέρω ανάπτυξη της δεν έχει να προσφέρει τίποτα θετικό επιπλέον. Αντίθετα, κινδυνεύει να καταστρέψει αυτό που ήδη υπάρχει – και σε οικονομικό επίπεδο. Η περαιτέρω τουριστικοποίηση, με δεδομένες τις γνωστές δυναμικές της ελεύθερης αγοράς, θα επιβάλλει δυσάρεστες ανταγωνιστικές πιέσεις εις βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που αυτή τη στιγμή ανθίζουν στο νησί. Το σενάριο είναι ήδη γνωστό από πολλές άλλες περιπτώσεις στην παγκόσμια τουριστική αγορά. Η τουριστική υπερεκμετάλλευση ενός τόπου πάντα καταλήγει σε ένα σπιράλ καταστροφικό, όχι μόνο για το περιβάλλον αλλά και για την οικονομία, με δραματικές συνέπειες κυρίως τους λιγότερους προνομιούχους.
Η Πάρος, όπως και όλα τα κυκλαδονήσια ήταν πάντα τόποι ιδιαίτεροι και ευαίσθητοι που επέβαλλαν την μικρή κλίμακα σε όλα τα επίπεδα. Οι μεγάλες κλίμακες είναι καταστροφικές για τα νησιά μας. Και το νέο Τ.Π.Σ της Πάρου αποτελεί ίσως την τελευταία ευκαιρία να διασώσουμε το νησί μας από την αρπακτική υπερεκμετάλλευση. Ας μην την αφήσουμε να πάει χαμένη.
Απρίλιος 2026 – Η Τόνια Παντελάιου είναι ένα ενεργό μέλος της Κίνησης Πολιτών Πάρου
[1] Αναλυτικότερη παρουσίαση των διαδικαστικών ελλείψεων σχετικά με την εκπόνηση των Τ.Π.Σ, στο κείμενο Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια στις Κυκλάδες, που δημοσιεύτηκε από το Δίκτυο για Βιώσιμες Κυκλάδες τον Ιανουάριο του 2026
Leave a Reply