Οι πισίνες στην Πάρο: μια πολυτέλεια που το νησί δεν μπορεί πλέον να αντέξει

Français | English

Ένα νησί υπό υδατική πίεση

Η Πάρος είναι ένα ημι-άνυδρο μεσογειακό νησί, του οποίου οι πόροι γλυκού νερού είναι δομικά περιορισμένοι. Τα υπόγεια ύδατά της βρίσκονται μερικές φορές σε βάθος μικρότερο των 40 εκατοστών πάνω από τη στάθμη της θάλασσας, και ο καλοκαιρινός πληθυσμός πολλαπλασιάζει κατά πολύ τη ζήτηση σε νερό σε μια ήδη ευάλωτη υποδομή. Η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης (ΔΕΥΑΠ) παράγει μεταξύ 2,5 και 2,6 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων πόσιμου νερού ετησίως, καταφεύγοντας όλο και περισσότερο στην αφαλάτωση — μια τεχνολογία δαπανηρή και ενεργοβόρα.

Το παρόν έγγραφο αποτελεί συνέχεια μιας έκθεσης της FoPA του Δεκεμβρίου 2025 σχετικά με τη διαχείριση της προσφοράς νερού. Αυτή τη φορά ασχολείται με μια πηγή ζήτησης που μπορεί να αποφευχθεί και είναι κακώς ρυθμισμένη: τις ιδιωτικές πισίνες.

I) Το νομικό πρόβλημα: οι «φανταστικές πισίνες»

Το ΓΠΣ Πάρου του 2012 απαγορεύει ρητά τις πισίνες σε εκτός σχεδίου περιοχές για κατοικίες. Ωστόσο, έχει τεκμηριωθεί μια συστηματική διοικητική παράκαμψη: εκατοντάδες πισίνες δηλώνονται με ψευδείς ονομασίες — «διακοσμητικά στοιχεία νερού» ή «γεωργικές δεξαμενές» — για να αποφύγουν τις οικοδομικές άδειες και τους υπολογισμούς της επιφάνειας δόμησης.

Ένας ανεξάρτητος έλεγχος με δορυφορικές εικόνες που διεξήγαγε η DigitalParos εντόπισε πάνω από 1.480 πισίνες στην Πάρο και 287 στην Αντίπαρο, αριθμούς που υπερβαίνουν κατά πολύ τα επίσημα στοιχεία. Σε ορισμένες περιοχές, για κάθε δηλωμένη πισίνα, στην πραγματικότητα υπάρχουν έως και τρεις «φανταστικές» πισίνες.

II) Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος: νερό, χημικά, θόρυβος

• Σχετικά με το νερό: μια τυπική ιδιωτική πισίνα 40 m² καταναλώνει μεταξύ 17.500 και 26.700 λίτρα νερού ανά καλοκαιρινή περίοδο (90 ημέρες), δηλαδή περίπου 22.000 λίτρα κατά μέσο όρο. Αυτό το νερό αντλείται εξ ολοκλήρου το καλοκαίρι, την περίοδο της μέγιστης υδατικής πίεσης, για καθαρά ψυχαγωγικούς σκοπούς. Σε επίπεδο νησιού, οι 500 έως 1.500 πισίνες που εκτιμάται ότι υπάρχουν αντιπροσωπεύουν συνολική εποχική κατανάλωση 11.000 έως 33.000 m³ — το ισοδύναμο της ετήσιας κατανάλωσης 200 έως 660 νοικοκυριών.
• Σχετικά με την ποιότητα του εδάφους και της θάλασσας: τα χημικά που χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση των πισινών (χλώριο, αλγοκτόνα, ρυθμιστές pH) διεισδύουν στο έδαφος κατά την αποστράγγιση και το ξέπλυμα, φτάνουν στα υπόγεια ύδατα και, στις παράκτιες περιοχές, στη θάλασσα. Σε ένα νησί του οποίου η οικονομία βασίζεται στην ποιότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αυτή η σωρευτική επίδραση είναι κάθε άλλο παρά αμελητέα.
• Στους κατοίκους της περιοχής: οι αντλίες και τα συστήματα φιλτραρίσματος λειτουργούν 8 έως 12 ώρες την ημέρα, παράγοντας συνεχή θόρυβο χαμηλής συχνότητας. Στα πυκνοκατοικημένα παραδοσιακά χωριά της Πάρου, αυτή η ηχορύπανση επηρεάζει μόνιμα την ποιότητα ζωής των γειτόνων — μια διάσταση που σπάνια αναφέρεται στη δημόσια συζήτηση.
• Στα ξενοδοχεία: η αύξηση του αριθμού των ατομικών πισινών ανά δωμάτιο ή σουίτα αποτελεί ένα επιπλέον βαθμό περιβαλλοντικής ανευθυνότητας. Ένα ξενοδοχείο με 20 ατομικές πισίνες προκαλεί υδραυλικό αντίκτυπο ισοδύναμο με αυτόν μιας ολόκληρης κατοικημένης γειτονιάς, για μια εμπειρία πελατών που θα μπορούσε εξίσου καλά να προσφέρει μια μόνο, καλά σχεδιασμένη κοινόχρηστη πισίνα.

III) Η τεχνική λύση: το νερό της βροχής αρκεί

Η FoPA επισημαίνει ότι μια τυπική βίλα στην Πάρο (με στέγη 150 m²) μπορεί να συλλέξει έως και 42.000 λίτρα νερού βροχής ετησίως, χάρη σε ένα τυπικό σύστημα συλλογής που κοστίζει μεταξύ 2.000 και 5.000 €. Αυτός ο όγκος υπερβαίνει τα 22.000 λίτρα που απαιτούνται για την ετήσια λειτουργία μιας πισίνας, με πλεόνασμα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για άρδευση. Επομένως, δεν υπάρχει καμία τεχνική δικαιολογία για να αντλεί μια πισίνα πόσιμο νερό από το δίκτυο. Η ανακύκλωση των γκρίζων υδάτων (ντους, νιπτήρες) μπορεί να συμπληρώσει αυτό το σύστημα για την άρδευση των κήπων.

IV) Το προτεινόμενο κανονιστικό πλαίσιο

Η FoPA προτείνει ένα σύνολο συγκεκριμένων μέτρων, που διαρθρώνονται σε διάφορα επίπεδα:

α) Για τις νέες πισίνες:

• Μέγιστη επιφάνεια 1/10 του οικοπέδου, με ανώτατο όριο τα 50 m² για τις οικιστικές ιδιοκτησίες
• Απαγόρευση των ατομικών πισινών στον ξενοδοχειακό τομέα
• Γραπτή συγκατάθεση των γειτόνων σε ακτίνα 25 μέτρων
• Υποχρεωτική έκθεση πιστοποιημένου μηχανικού σχετικά με τη διαχείριση του νερού
• Απαγόρευση σε δασικές εκτάσεις ή σε εκτάσεις που έχουν υποστεί πυρκαγιά στο παρελθόν

β) Για τις υπάρχουσες μη δηλωμένες πισίνες, προτείνεται μια διαδικασία νομιμοποίησης σε πέντε στάδια: εφάπαξ πρόστιμο υπολογιζόμενο επί της φορολογικής αξίας, ετήσιο τέλος συντήρησης (50 % του αρχικού προστίμου έως ότου ολοκληρωθεί η νομιμοποίηση), νομιμοποίηση που καταργεί το τέλος, μόνιμη περιβαλλοντική εισφορά (μειωμένη έως και 75% σε περίπτωση εξοπλισμού διαχείρισης νερού), και — για τους ιδιοκτήτες που δεν συμμορφώνονται μετά από τρία χρόνια — εντολή κατεδάφισης.

γ) Μια ετήσια περιβαλλοντική εισφορά εφαρμόζεται σε όλες τις πισίνες, με προοδευτικές μειώσεις ανάλογα με το επίπεδο εξοπλισμού διαχείρισης νερού (συλλογή βρόχινου νερού, ανακύκλωση γκρίζου νερού, επεξεργασία χωρίς χημικά).

V) Η εφαρμογή: η ΔΕΥΑΠ ως εκτελεστικό όργανο

Η FoPA προτείνει να ανατεθεί η εφαρμογή αυτού του πλαισίου στη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης (ΔΕΥΑΠ), η οποία διαθέτει ήδη δεδομένα κατανάλωσης σε πραγματικό χρόνο για κάθε πελάτη. Μια ασυνήθιστα υψηλή κατανάλωση το καλοκαίρι αποτελεί άμεσο στατιστικό σήμα για μια πισίνα που δεν διαχειρίζεται σωστά, κάτι που μπορεί να ανιχνευθεί χωρίς φυσική επιθεώρηση.

Η ΔΕΥΑΠ έχει, επιπλέον, άμεσο συμφέρον να μειώσει τη διακριτική ζήτηση, καθώς κάθε λίτρο που εξοικονομείται ελαφρύνει την πίεση σε ένα ήδη κορεσμένο σύστημα αφαλάτωσης.

Προτείνεται επίσης μια περιοδική πιστοποίηση των συστημάτων διαχείρισης νερού για όλους τους πελάτες της ΔΕΥΑΠ — κάθε δύο χρόνια για τις ιδιοκτησίες με πισίνα, κάθε πέντε χρόνια για τις συνηθισμένες κατοικίες, κάθε χρόνο για τα ξενοδοχεία.

Συνοψίζοντας Η FoPA δεν ζητά την απαγόρευση των πισινών, αλλά μια σαφή και δομημένη ευθύνη των ιδιοκτητών τους. Η συλλογή βρόχινου νερού, η ανακύκλωση γκρίζου νερού, τα λογικά όρια μεγέθους και μια μόνιμη περιβαλλοντική συνεισφορά αποτελούν, σύμφωνα με την ένωση, τις βάσεις μιας βιώσιμης συνύπαρξης μεταξύ του πολυτελούς τουρισμού και της οικολογικής ανθεκτικότητας του νησιού. Το μήνυμα είναι σαφές: μια πισίνα στην Πάρο το 2026 θα πρέπει να είναι το σύμβολο ενός τρόπου ζωής εδώ με υπευθυνότητα, και όχι της ικανότητας για απεριόριστη κατανάλωση.